Edgar Allan Poe

1809-01-19 – 1849-10-07 · Boston

19. yüzyılda yaşamış Amerikalı yazar, şair, editör ve edebiyat eleştirmeni; Şair, Romancı, Öykücü, Denemeci, Yazar

Hakkında

Edgar Allan Poe (19 Ocak 1809 - 7 Ekim 1849), Amerikalı şair, yazar, editör ve edebiyat eleştirmeni. Çoğunlukla şiir ve kısa öykü yazdı. Özellikle gizem ve macabre öyküleri ile tanınır. ABD'de ve Amerikan edebiyatında Romantizm akımının önemli figürlerinden biri olmasının yanı sıra ülkesinde kısa öykünün ilk yazarlarından sayılır. Genellikle polisiye türünün mucidi olarak kabul edilmesinin yanında ayrıca yeni ortaya çıkmakta olan bilimkurgu türüne de katkıda bulunduğu öne sürülür.

Kaynak: Vikipedi (CC BY-SA 4.0)

Eserleri

Kara Kedi (1822), edebî eser: "Kara Kedi" (İngilizce: "The Black Cat") Edgar Allan Poe tarafından yazılmış kısa öyküdür. Öykü ilk defa 19 Ağustos 1843'te The Saturday Evening Post adlı gazetede yayımlandı. Suç psikolojisinin ele alındığı öykü genelde yazarın Gammaz Yürek isimli öyküsüyle birlikte ele alınır. Her iki öyküde de bir katil suçunu gizler ve hiç yakalanmayacağını düşünür, ancak kendisine suçunu sürekli hatırlatan…
Timurlenk ve Diğer Şiirler (1827): Timurlenk ve Diğer Şiirler, Amerikalı yazar Edgar Allan Poe'nun yayımlanan ilk eseri. Timurlenk 1827'te yayımlanmıştır ve bugün sadece 12 kopyanın hâlâ var olduğu düşünülmektedir.
Timurlenk (şiir) (1827), edebî eser: "Timurlenk ", (orijinal adıyla Tamerlane) Edgar Allan Poe'nun, bir Türk fatihi olan Timur'un hayatının kurgusal bir anlatımını içeren şiiridir. Şiir ilk olarak 1827 tarihli Timurlenk ve Diğer Şiirler koleksiyonunda yayınlandı. Sadece 50 nüsha basılan bu koleksiyon, yazarın gerçek adıyla değil, "Bir Bostonlı" mahlasıyla basıldı. Şiirin orijinal versiyonu 403 satırdı ancak Al Aaraaf, Tamerlane ve…
Al Aaraaf (1829), edebî eser: Al Aaraaf, Amerikalı edebiyatçı Edgar Allan Poe'nun erken dönem yazdığı ve ilk kez 1829'da yayınlanmış şiiridir. Şiirde; Al Aaraaf denen yerde ölümden sonraki hayat anlatılmaktadır. Poe şiirini yazarken Kuran'da geçen A'raf kavramı ve Araf suresinden etkilenmiştir. 422 satırdan oluşan şiir, Poe'nun en uzun şiiridir. Eserde hem dinî hem de astronomi kavramlarından esintiler bulunmaktadır.
Metzengerstein (1832), edebî eser: Metzengerstein (alt başlığı A Tale In Imitation of the German), Amerikalı yazar ve şair Edgar Allan Poe'nun yayımlanan ilk kısa öyküsü. Öykü ilk defa, Philadelphia'daki Saturday Courier dergisinde 1832 yılında yayımlandı. Öyküde, Berlifitzing ailesiyle yüzyıllardır kan davası sürdüren Metzengerstein ailesinin son ferdi olan genç Baron Frederick anlatılır. Frederick'in çıkardığından şüphelenilen…
Şişede Bulunan Mesaj (1833), edebî eser: Şişede Bulunan Not, özgün adı MS. Found in a Bottle olan, ilk kez 19 Ekim 1833'te Baltimore Saturday Visiter'da yayımlanan Edgar Allan Poe öyküsüdür. Gazete tarafından düzenlenen bir yarışmada bu öykü birincilik kazanmıştır.
Berenice (1835), edebî eser: "Berenice", Edgar Allan Poe'nun korku türünde yazdığı, ilk defa 1835'te Southern Literary Messenger'da yayınlanan kısa öyküdür. Kuzeni Berenice ile evlenmeye hazırlanan Egaeus adında bir adam hakkındadır. Sevgilisi, belirsiz bir hastalık sebebiyle hızla kötüleşirken, Egaeus da genç kızın dişlerine saplantılı bir şekilde bağlanmaya başlar. Adam, kız öldükten sonra bile dişlerini düşünmeden duramaz.…
Morella (1835), edebî eser: Morella, Edgar Allan Poe tarafından yazılan ve ilk defa Nisan 1835'te yayımlanan korku öyküsü.
Hans Pfaall Diye Birinin Benzeri Görülmemiş Serüveni (1835), edebî eser: Hans Pfaall Diye Birinin Benzeri Görülmemiş Serüveni (İng. The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall), Edgar Allan Poe tarafından yazılan ve aylık dergi Southern Literary Messenger'ın Haziran 1835 sayısında yayımlanan kısa öykü. Poe tarafından bir asparagas haber olarak yazılmıştır. Poe öykünün devamını asparagas olarak yayımlamayı düşünmüştü, ancak New York Sun gazetesinin 25 Ağustos 1835…
Nantucketlı Arthur Gordon Pym'in Öyküsü (1838), edebî eser: Nantucketlı Arthur Gordon Pym'in Öyküsü (İng. The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket), Amerikalı yazar Edgar Allan Poe'nun tamamlanmış tek romanıdır. 1838 tarihli eserde genç Arthur Gordon Pym'in Grampus isimli balina avı gemisinde yaşadıkları anlatılır. Pym, başına gelen gemi kazası, isyan ve yamyamlık gibi olayların ardından, Jane Guy isimli başka bir geminin mürettebatı tarafından…
Ligeia (1838), edebî eser: "Ligeia", Edgar Allan Poe'nun erken dönem öykülerinden biri. İlk defa 1838'de yayımlanan öykü, isimsiz bir anlatıcı ile Ligeia adındaki güzel ve kuzgun saçlı eşi hakkındadır. Hastalanan Ligeia, Fatih Kurtçuk (The Conqueror Worm) adında bir şiir yazar ve ölmeden hemen önce, Joseph Glanvill'in insanın sadece irade yoluyla hayatta kalabileceğine dair bazı sözlerini sayıklar. Eşinin ölümünün ardından…
William Wilson (1839), edebî eser: William Wilson, Edgar Allan Poe tarafından yazılan ve ilk defa 1839'da yayımlanan kısa öykü. Öykünün konusunda, yazarın Londra'da geçirdiği çocukluk döneminden izler bulunur ve doppelgänger teması işlenir. Poe'nun 1840 tarihli Grotesk ve Arabesk Öyküler isimli öykü toplamında da yer alan hikâye, defalarca sinemaya uyarlanmıştır.
Usher Konağı'nın Çöküşü (1839), edebî eser
Çan Kulesinde Şeytan (1839), edebî eser
Kalabalıkların Adamı (1840), edebî eser: Kalabalıkların Adamı (İng. The Man of the Crowd), Edgar Allan Poe tarafından yazılmış kısa öykü. İsimsiz bir anlatıcının kalabalık Londra sokaklarında bir adamı takip etmesini anlatan öykü ilk defa 1840'ta yayımlandı.
Tales of the Grotesque and Arabesque (1840), edebî eser: Tales of the Grotesque and Arabesque (Türkçe: Grotesk ve Arabesk Öyküler, Olağandışı Öyküler), Edgar Allan Poe'nun yapıtı (1840-1845). 1982'de Olağandışı Öyküler adıyla Türkçeye çevrilmiştir.
Morgue Sokağı Cinayetleri (1841), edebî eser: Morgue Sokağı Cinayetleri (İngilizce: The Murders in the Rue Morgue), Edgar Allan Poe tarafından yazılan ve ilk defa 1841'de Graham's Magazine'de yayımlanan öykü. İlk dedektiflik öyküsü olarak kabul edilen Morgue Sokağı Cinayetleri'ni Poe, "uslamlama öyküleri" olarak grupladığı öyküler arasında saymıştır. Ancak, E. T. A. Hoffmann'ın Matmazel Scuderi (1819) ve Voltaire'in Zadig (1748) öyküleri…
Girdaba İniş (1841), edebî eser: Girdaba İniş (İng. A Descent into the Maelström), Edgar Allan Poe tarafından yazılan kısa öykü. Öyküde anlatıcı bir anafordan ve gemi enkazından nasıl kurtulduğunu anlatır. Yazarın "uslamlama öyküleri" olarak gruplanan öykülerinden biri olan Girdaba İniş, aynı zamanda erken bir bilimkurgu örneği olarak değerlendirilir.
Altın Böcek (1842), edebî eser: Altın Böcek (İng. The Gold-Bug), Edgar Allan Poe tarafından yazılmış kısa hikâyedir. Güney Karolina'daki Sullivan's Island'da geçen öyküde, altın rengi bir böcek tarafından sokulan William Legrand, onun hizmetkârı Jupiter ve adı belirsiz bir anlatıcı tarafından yaşanan olaylar anlatılır. Şifreli bir mesajı deşifre eden Legrand, diğer iki kişiyle birlikte mesajda sözü geçen gömülü hazineyi bulmaya…
Kuyu ve Sarkaç (1842), edebî eser: Kuyu ve Sarkaç (İngilizce: The Pit and the Pendulum), Edgar Allan Poe tarafından 1842'de yazılan ve aynı yıl The Gift: A Christmas and New Year's Present for 1843'de yayımlanan kısa öykü. Öykü, bir tutukluya İspanyol Engizisyonu tarafından yapılan işkenceleri anlatır ancak yazar öyküde tarihsel gerçeklere bağlı kalmamıştır. Öykünün anlatıcısı, maruz kaldığı işkenceleri birinci tekil şahıs olarak…
Oval Portre (1842), edebî eser: Oval Portre (İng. The Oval Portrait), Edgar Allan Poe tarafından yazılmış kısa öykü. Bir şatoda geçen öyküde bir portre etrafında gelişen rahatsız edici olaylar anlatılır. Yazarın en kısa öykülerinden biri olan Oval Portre'nin 1842'de yapılan ilk basımı sadece iki sayfa uzunluğundadır.
Kızıl Ölümün Maskesi (1842), edebî eser: Kızıl Ölümün Maskesi (İng. The Masque of the Red Death, 1842'deki ilk basımında The Mask of the Red Death), Edgar Allan Poe tarafından yazılmış öykü. Öyküde Prens Prospero'nun, "Kızıl Ölüm" olarak bilinen bir salgından korunmak için kendini bir manastıra kapatması anlatılır. Prens, kendisine eşlik eden birçok soyluyla birlikte, manastırın her biri farklı renkte döşenmiş yedi odasında bir maskeli…
Marie Rogêt'nin Sırrı (1842), edebî eser: Marie Rogêt'nin Sırrı (genelde kullanılan alt başlığıyla Morgue Sokağı Cinayetleri'nin Devamı), Edgar Allan Poe tarafından 1842'de yazılan kısa öykü. Gerçek bir cinayetin ayrıntıları üzerine kurgulanmış ilk cinayet öyküsüdür. İlk defa Snowden's Ladies' Companion'ın Kasım 1842, Aralık 1842 ve Şubat 1843 sayılarında üç bölüm olarak yayımlanmıştır.
Eleonara (1842), edebî eser: Eleonora Edgar Allan Poe tarafından yazılıp ilk defa 1842'de yayınlanan kısa öyküdür. Sıklıkla otobiyografik olarak değerlendirilir ve nispeten "mutlu" bir sona sahiptir.
Gammaz Yürek (1843), edebî eser: Gammaz Yürek, Geveze Yürek ya da Geveze Kalp (İng. The Tell-Tale Heart), Edgar Allan Poe tarafından yazılan ve ilk defa Ocak 1843'te James Russell Lowell'ın The Pioneer isimli dergisinde yayımlanan kısa öyküdür. Genelde gotik kurgunun klasikleri arasında gösterilen öykü, Poe'nun en bilinen kısa hikâyelerinden biridir. Öyküde, gözlerinden biri "akbaba gözüne" benzeyen yaşlı bir adamı öldürmüş olan…
Lenore (1843), edebî eser: Lenore, Amerikalı yazar Edgar Allan Poe'nun şiirlerinden biridir. Farklı bir şiir olarak "A Paean (İng. Bir Şükran Şarkısı)" adıyla yazılmaya başlayan şiirin son hâli, 1843'te Lenore adıyla basıldı.
Diri Diri Gömülüş (1844), edebî eser: "Diri Diri Gömülüş" (İngilizce özgün adıyla "The Premature Burial), Edgar Allan Poe tarafından yazılan ve ilk defa 1844'te The Philadelphia Dollar Newspaper'da yayımlanan korku öyküsü. Ölmeden gömülme korkusu bu dönemde oldukça yaygındı ve Poe da öyküde genel ilgi gören bu konuyu işlemişti.
Uzun Sandık (1844), edebî eser: Uzun Sandık (İng. The Oblong Box), Edgar Allan Poe tarafından yazılan ve ilk defa 1844'te The Philadelphia Dollar Newspaper'da yayımlanan korku öyküsü.
Kuzgun (1845), edebî eser: Kuzgun (İngilizce özgün adıyla The Raven), Amerikalı şair Edgar Allan Poe tarafından yazılmış ve ilk olarak 1845'te yayımlanmış öyküleyici şiir. Şiir genelde müzikselliği, stilize dil kullanımı ve doğaüstü atmosferiyle bilinir. Şiirde, konuşabilen bir kuzgunun perişan hâldeki birini gizemli biçimde ziyaret edişi ve adamın deliliğe doğru yavaş yavaş ilerleyişi anlatılır. Genelde bir öğrenci olduğu…
Eulalie-Şarkı (1845), edebî eser: Eulalie ya da Eulalie-Bir Şarkı, Edgar Allan Poe tarafından yazılmış bir şiirdir. İlk olarak The American Review´un Temmuz 1845 sayısında yayınlanmış, hemen ardından 9 Ağustos 1845'te Broadway Journal´da yeniden basılmıştır.
Bay Valdemar Vakasındaki Hakikat (1845), edebî eser
Aksi Şeytan (1845), edebî eser
Doktor Zift ile Profesör Tüy'ün Sistemi (1845), edebî eser
Amontillado Fıçısı (1846), edebî eser: Amontillado Fıçısı (İngilizce The Cask of Amontillado veya The Casque of Amontillado), Edgar Allan Poe tarafından yazılan ve ilk defa Godey's Lady's Book dergisinin Kasım 1846 sayısında yayımlanan kısa öykü. İsimsiz bir İtalyan kentinde, belirsiz bir yılda (muhtemelen 18. yüzyılda) geçen öyküde anlatıcı, kendisine hakaret ettiğini iddia ettiği bir arkadaşından ölümcül bir şekilde intikam alışını…
Ulalume (1847), edebî eser: Ulalume, Edgar Allan Poe tarafından 1847'de yazılmış bir şiirdir. Poe'nun birkaç başka şiiri (örn. Kuzgun, Annabel Lee ve Lenore) gibi Ulalume de güzel bir kadının zamansız ölümünü anlatır. Poe şiiri aslında bir hitabetin parçası olarak yazmıştır, o sebeple şiir işitsel güzelliğe odaklanmıştır. Ayrıca şiirde özellikle mitolojiye pek çok gönderme bulunur.
Eureka (1848), edebî eser
Annabel Lee (1849), edebî eser: "Annabel Lee", Amerikalı şair ve yazar Edgar Allan Poe'nun yazdığı son şiirdir. 1849'da yazılan şiir aynı yıl, Poe'nun ölümünün hemen ardından yayınlanmıştır. Poe'nun pek çok şiiri gibi bu şiirin de teması güzel bir kadının ölümüdür. Şiirin anlatıcısı, daha çok gençken Annabel Lee'ye âşık olmuştur. Bu aşk öyle güçlüdür ki melekler bile kıskanır.
Rüya İçinde Rüya (1849), edebî eser: "Düş İçinde Düş" (A Dream Within a Dream) 1849 yılında basılmış bir Edgar Allan Poe şiiridir. 24 dizeden oluşur ve iki kıtadır. Poe, "Düş içinde bir düş mü, bütün gördüğümüz ve göründüğümüz?" diye sorarken, insanın hayal ve gerçeği ayırt edebilme yetisini sorgulamaktadır.
Aksak Kurbağa (1849), edebî eser
İşitilmedik Hikâyeler, edebî eser: İşitilmedik Hikâyeler, Edgar Allan Poe'nun "Şişede Bulunan Not, Morgue Sokağı Cinayetleri, Usher Evi'nin Çöküşü" gibi öykülerini içeren kitap.