Fyodor Dostoyevski

1821-11-11 – 1881-02-09

Rus romancı (1821–1881); Şair, Romancı, Öykücü, Denemeci, Yazar

Hakkında

Fyodor Mihayloviç Dostoyevski (Rusça: Фёдор Миха́йлович Достое́вский, Çocukluğunu sarhoş bir baba ve hasta bir anne arasında geçiren Dostoyevski, annesinin ölümünden sonra Sankt-Peterburg'daki Mühendis Okulu'na girdi. Babasının ölüm haberini de burada aldı. Okulu başarıyla bitirdikten sonra istihkâm bölüğüne girdi. Bir yıl sonra istifa ederek buradan ayrıldı. Ordudan ayrıldıktan sonra edebiyata yönelen Dostoyevski, ilk kitabı İnsancıklar'ı 1846 yılında yayımladı.

Kaynak: Vikipedi (CC BY-SA 4.0)

Eserleri

  • İnsancıklar (1846), edebî eser: İnsancıklar, 19. yüzyıl Rus yazarlarından Dostoyevski'nin ilk romanı (1846). İlk Rus toplumsal romanı sayılır. Romanın ana teması diğer Dostoyevski romanlarında olduğu gibi "acıma"dır. Eserin ortaya çıkışı ilginçtir: Yazar eseri bitirir bitirmez bir arkadaşına (Grigoroviç) okutur, o da eserden o kadar etkilenir ki romanı hemen gecenin bir yarısı döneminin önemli şairlerinden Nikolay Nekrasov'a…
  • Öteki (1846), edebî eser: İkiz, Öteki veya Öteki Ben 'Bir Petersburg Şiiri' (Rusça: Двойник, Dvoynik), Fyodor Dostoyevski'nin 1846 yılında yayımlanan novellasıdır.
  • Ev Sahibesi (1847), edebî eser: Ev Sahibesi (Rusça: Хозяйка, Khozayka), Rus yazar Fyodor Dostoyevski'nin 1847'de yazdığı ve yayınladığı bir novella. Sankt-Peterburg'da geçen eserde toplumdan soyutlanmış genç bir adam olan Vasiliy Mihayloviç Ordınov'un kötücül bir falcı ve sufi olarak gördüğü sıkıntılı bir adamın karısı olan Katerina'ya olan takıntılı sevgisi anlatılmaktadır. Hikâye, Rus folkloründen izler taşımakta ve…
  • Beyaz Geceler (1848), edebî eser: Beyaz Geceler (Rusça: Бе́лые но́чи, Belye Nochi), 1848 yılında yayımlanmış, 19. yüzyıl Rus yazarlarından Fyodor Dostoyevski'nin kısa öyküsüdür.
  • Dürüst Hırsız (1848), edebî eser: Dürüst Bir Hırsız (Rusça: Честный вор İngilizce: Chestny vor) Fyodor Dostoyevski'nin 1848 yılında yayımlanan kısa öyküsüdür.
  • Başkasının Karısı (1848), edebî eser: Başkasının Karısı (Rusça: Чужая жена и муж под кроватью, Chuzhaya zena i muz pod krovatyu), Rus yazar Fyodor Mihayloviç Dostoyevski'nin kaleme aldığı kitaptır. Kitapta yazar kıskançlık üzerine ruhsal çözümlemeler yapmaktadır.
  • Bir Yufka Yürekli (1848), edebî eser: Yufka Yürekli (İngilizce: A Weak Heart), 1848 yılında yayımlanmış, 19. yüzyıl Rus yazarlarından Fyodor Dostoyevski'nin bir kısa hikâyesidir.
  • Netoçka Nezvanova (1849), edebî eser: Netoçka Nezvanova (Rusça: Неточка Незванова), Fyodor Dostoyevski'nin 1849 yılında yazdığı ama tamamlayamadığı ilk romanıdır. İsimsiz Hiç kimse anlamına gelir. Kitabın tamamlanan ilk bölümü 1849 yılının sonunda yayınlandı. Romanın devamının gelmemesinin sebebi ise Dostoyevski'nin devrimci aktivitelere katılma suçundan tutuklanıp Sibirya'ya sürülmesidir.1859'da Dostoyevski Sibirya'dan dönmesine…
  • Stepançikovo Köyü (1859), edebî eser: Stepançikova Köyü, (Rusça:Село Степанчиково и его обитатели, Selo Stepanchikovo i ego obitateli), Rus yazar Dostoyevski'nin 1859'da kaleme aldığı bir eseridir. Dostoyevski'nin “Sibirya Dönemi”nde yazdığı bir romandır. Dostoyevski, hem alışık olduğu büyük şehir hayatından uzak olmasının hem de sansür korkusunun etkisiyle bu dönem kitaplarında daha çok köy hayatı hakkında ve yarı mizahi bir üslupla…
  • Amcanın Rüyası (1859), edebî eser: Amcanın Rüyası, Dostoyevski tarafından yazılan romandır. 1859 yılında yayınlanmıştır.
  • Ezilenler (1861), edebî eser: Ezilenler (Rusça: Униженные и оскорблённые, Unizhennye i Oskorblyonnye) Dostoyevski'nin bir romanı. 1861 yılında ilk baskısı yapılmıştır. Dostoyevski'nin en başarılı eserlerinden biri olarak kabul edilir. Yazar, bu eseri 1849-1859 yılları arasındaki 10 yıllık Sibirya sürgünü deneyiminin ardından St. Petersburg'da yazdı.
  • Ölüler Evinden Anılar (1862), edebî eser: Ölüler Evinden Anılar (Rusça: Записки из Мёртвого дома, Zapiski iz Mertvogo doma), Fyodor Dostoyevski'nin 1862 yılında yayımlanan romanıdır. 1849-1854 yılları arasında Sibirya'nın Omsk bölgesinde hapis yatan Dostoyevski, bu yıllarının anılarını 1861-1862'de Vremya dergisinde Ölü Evinden Anılar adıyla yayımlamıştır. Bu eser sayesinde yeniden ünlenmiş, Turgenyev ve Tolstoy'dan övgüler de almıştır.…
  • Tatsız Bir Olay (1862), edebî eser: "Tatsız Bir Olay" (Rusça: Скверный анекдот, Skverny anekdot), aynı zamanda "Utanç Verici Bir Olay", "En Talihsiz Bir Olay" ve "Tatsız Bir Durum'' olarak da çevrilen Fyodor Dostoyevski'nin hiciv türünde kısa öyküsüdür. 1862'de Dostoyevski'nin dergisi olan Vremya'da yayımlandı. Hikâye, liberal-hümanist sosyal ideallerini diğer iki generale karşı gururla savunan kamu hizmetindeki bir general olan…
  • Yaz İzlenimleri Üzerine Kış Notları (1863): Yaz İzlenimleri Üzerine Kış Notları (Rusça: Зимние заметки о летних впечатлениях), Fyodor Dostoyevski tarafından kaleme alınan bir edebî denemedir. Eser ilk kez yazarın kendi editörlüğünde yayımlanan Vremya dergisinde 1863 yılında basılmıştır. Deneme, Dostoyevski'nin 1862'de yaptığı Avrupa gezisinin gözlemlerine ve Avrupa kültürü ile Rusların bu kültürü algılayışına dair yorumlarına dayanır.…
  • Yeraltından Notlar (1864), edebî eser: Yeraltından Notlar (Rusça: Записки из подполья, Zapiski iz podpolya), Dostoyevski'nin, Camus dahil olmak üzere birçok Batılı düşünürü varoluşçu anlamda etkilemiş bir klasik olarak kabul edilen kısa romanıdır. 1864 yılında Sankt-Peterburg'da basılmıştır. Yeraltından Notlar, gerçek dünyadan kendini soyutlamış veya buna zorunlu kalmış bir kişinin iç çatışmalarını ve hezeyanlarını ana eksen olarak…
  • Timsah (1865), edebî eser: "Timsah" (Rusça: Крокодил, Krokodil), Fyodor Dostoyevski tarafından 1865 yılında yazılmış kısa öyküdür. İlk defa Epoch dergisinde yayımlanmıştır.
  • Suç ve Ceza (1866), edebî eser: Suç ve Ceza, Rus yazar Fyodor Dostoyevski tarafından yazılan psikolojik ve dram türündeki romandır. İlk olarak 1866 yılı boyunca Rus Habercisi adlı edebiyat dergisinde on iki ayda yayımlandı. Daha sonra ise tek cilt olarak yayımlandı. Dostoyevski'nin beş yıl süren Sibirya sürgününün dönüşünde yazdığı tam uzunluktaki ikinci romanıdır. Suç ve Ceza, yazarın "olgunluk" döneminin ilk büyük romanı…
  • Kumarbaz (1867), edebî eser: Kumarbaz, Dostoyevski'nin gençlik yıllarını, dramatik aşk ve kumar tutkusunu en yalın hali ile kaleme aldığı yapıtlarından biridir. İlk büyük romanı olan ve büyük bir kitleye ulaşan Suç ve Ceza'dan sonra yayınevi ile yaptığı anlaşmaya bağlı kalmak mecburiyeti üzerine, romanın yetişememe telaşı ve en önemlisi iyi bir roman yazmak düşüncesiyle tuttuğu stenograf Anna Grigoryevna'nın yardımı ile…
  • Budala (1869), edebî eser: Budala (Rusça: Идиот, The Idiot), 19. yüzyıl Rus yazarlarından Dostoyevski'nin 1868 yılında yazdığı bir romandır. İlk olarak 1868-1869 yıllarında Russki Vestnik dergisinde tefrika edilmiştir. Romanın başlığı, romanın ana karakteri olan Prens Lev Nikolayeviç Mışkin'e ironik bir göndermedir; bu genç adamın iyiliği, açık yürekli sadeliği ve kurnazlığı, karşılaştığı daha dünyevi karakterlerin çoğunun…
  • Ebedi Koca (1870), edebî eser: Ebedi Koca (Rusça: Вечный муж, Veçnıy muj) Rus yazar Fyodor Dostoyevski'nin yazdığı, ilk kez 1870 yılında Zarya dergisinde yayınlanmış romandır. Novella'nın konusu Velçaninov ile merhum eski sevgilisinin kocası Trusotki arasındaki karmaşık ilişki üzerine kurulmuştur.
  • Ecinniler (1871), edebî eser: Ecinniler (Rusça: Бесы, Besi), Fyodor Mihayloviç Dostoyevski'nin 1872 yılında yayımlanmış romanıdır. Türkçeye Cinler adıyla da tercüme edilmiştir. Siyasi bir roman olan Ecinniler 19. yüzyılın ikinci yarısında ateizm, nihilizm ve sosyalizm gibi ideolojilerle birlikte Batı düşüncesinin Rusya ve Rus insanı üzerindeki etkilerini ele alır ve de eleştirir. Dostoyevski kitabı Sibirya sürgününden…
  • Bir Yazarın Günlüğü (1873): Bir Yazarın Günlüğü (Rusça: Дневник писателя), Fyodor Dostoyevski tarafından yayımlanan; edebî denemeler, toplumsal ve siyasal olaylara dair makaleler ile kişisel gözlemlerden oluşan aylık dergidir. Yazarın tek başına kaleme aldığı ve yayımladığı bu dergi, 19. yüzyıl Rus edebiyatı ve düşünce hayatında özgün bir yere sahiptir.
  • Bobok (1873), edebî eser: "Bobok" (Rusça: Бобок, Bobok) Fyodor Dostoevsky'nin 1873'te ilk kez bir Yazarın Günlüğü'nde yayımlanan kısa öyküsüdür. Başlık Rusçadan "küçük fasulye" olarak çevrilebilir ve hikâye bağlamında anlamsız ya da saçmalıkla eş anlamlı olarak kabul edilir. Filozof ve edebiyat eleştirmeni Mikhail Bakhtin, Bobok'u Menippus hicivinin edebi geleneğindeki en iyi eserlerden biri olarak kabul etti ve…
  • Delikanlı (roman) (1875), edebî eser: Delikanlı (Rusça: Подросток), Fyodor Dostoyevski'nin 1875 yılında yazdığı romanıdır.
  • Uysal Bir Ruh (öykü) (1876), edebî eser: "Uysal Bir Ruh" (Rusça: Кроткая, Krotkaya), Fyodor Dostoyevski'nin Kasım 1876'da yazdığı kısa öyküdür. Bir tefeci ile dükkânına sık sık gelen bir kız arasındaki ilişkiyi anlatır. Hikâye, Dostoyevski'nin Nisan 1876'da okuduğu, bir terzi intiharı hakkındaki haberden esinlenilmiştir.
  • Gülünç Bir Adamın Düşü (1877), edebî eser: "Gülünç Bir Adamın Düşü" (Rusça: Сон смешного человека, Son smeshnovo cheloveka) Fyodor Dostoyevski'nin kısa öyküsüdür. Dünyada değerli hiçbir şeyin olmadığına karar veren bir adamın deneyimlerini anlatır. “Korkunç bir ıstırapla” nihilizme dalar ve intihar etmeye kararlıdır. Ancak genç bir kızla şans eseri karşılaşmasının ardından içsel yolculuğa başlar. Hikâye ilk olarak Dostoyevski'nin kendi…
  • Karamazov Kardeşler (1880), edebî eser: Karamazov Kardeşler (Rusça: Братья Карамазовы, Bratya Karamazovı), Rus yazar Dostoyevski'nin romanıdır. Dostoyevski'nin hayatının zirve romanı olarak bilinir. Romanın büyük bir bölümü Staraya Russa'da yazılmıştır. Dostoyevski, oldukça ağır bir dili olan roman için iki yıla yakın zaman harcamış ve 1880 yılının Kasım ayında bitirmiştir. Kitabın yayımlanmasından yaklaşık dört ay sonra yine bu kitap…