Halide Edib Adıvar

1884-06-11 – 1964-01-09 · İstanbul

Türk öğretmen, siyasetçi ve yazar (1884–1964); Romancı, Yazar

Hakkında

Halide Adıvar, Türk yazar, siyasetçi, akademisyen ve öğretmendir. Halide Onbaşı olarak da tanınır. Türkiye'de II. Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinin önemli bir tanığı, kadın meselesi ve Milli Mücadele'yi ele alan romanları ile Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının gerçekçi roman geleneğinin öncüleri arasında yer almış bir yazardır. 1919 yılında İstanbul halkını ülkenin işgaline karşı harekete geçirmek için yaptığı konuşmaları ile zihinlerde yer eden Halide Edib, Kurtuluş Savaşı’na katılmış; Mustafa Kemal’in yanında sivil görev yapmasına rağmen rütbe alarak savaş kahramanı sayılmıştır. Savaş yıllarında Anadolu Ajansının kurulmasında rol alarak gazetecilik de yapmıştır.

Kaynak: Vikipedi (CC BY-SA 4.0)

Eserleri

Raik’in Annesi (1909), edebî eser: Raik'in Annesi, Halide Edib Adıvar tarafından kaleme alınan, 1909 yılında basılan roman. Yazarın ilk romanlarındandır. 1909 yılında ilk kez Resimli Roman Mecmuası'nda yayımlanmıştır. İkinci baskısı 1924'te, üçüncü baskısı 1967'de, dördüncü baskısı 1973'te yapılmıştır. Üçüncü baskıda Baha Dürder tarafından sadeleştirilmiştir.
Seviye Talip (1910)
Harap Mabedler (1911), edebî eser
Yeni Turan (1912), edebî eser: "Sevgili ülke, Yeni Turan! Söyle, sana yol nerede?” Yeni Turan, Halide Edib Adıvar’ın 1912 yılında yayımlanan bir romanıdır. Türk edebiyatının ilk siyasal/ideolojik romanı kabul edilir II. Meşrutiyet döneminde geçen ütopik bir romandır. "Yeni Turan" adlı idealist bir partinin program ve çalışmaları anlatılır. Yazar, eserinde Türkiye'nin 1930'lu yıllarını tasarlamış ve "adem-i merkeziyet…
Handan (1912)
Son Eseri (1913), edebî eser: Son Eseri, Halide Edib Adıvar'ın yazdığı ve1913 yılında tefrika edilen bir aşk romanıdır. Ressam bir kadın ile bir yazar arasında yaşanan yasak aşkı anlatır. Adıvar eseri 1912 yılında Balkan Savaşları esnasında hastabakıcılık yaparken yazmış ve genç yaşta ölen arkadaşı ressam Müfide Kadri’ye ithaf edilmiştir. Roman, 13 Eylül – 12 Aralık 1913 tarihlerinde Tanin gazetesinde tefrika edildi ve 1919’da…
Mev'ud Hüküm (1918), edebî eser
Kenan Çobanları (1918)
Ateşten Gömlek (1922), edebî eser: Ateşten Gömlek, Halide Edip Adıvar'ın savaş sırasında yaşanan bir aşk öyküsünü konu edinen ve 1922 yılında Kurtuluş Savaşı devam ederken tefrika edilmiş olan romanı. Roman, savaşta iki bacağını kaybeden ve kafasından vurulan Peyami'nin hastanede yazdığı hatıralarından oluşur. Türk edebiyatında Kurtuluş Savaşı üzerine yazılan ilk romandır. Savaş sırasında İkdam gazetesinde tefrika edilmiş; savaş…
Dağa Çıkan Kurt (kitap) (1922), edebî eser: Dağa Çıkan Kurt, Halide Edib Adıvar'ın nesir yazılarını ve hikâyelerini topladığı, 1922 yılında yazdığı kitabı. Kitaba adını veren ilk yazı, I. Dünya Savaşı sonunda işgale uğrayan Türkiye'nin durumunu, Türk efsanelerini bozkurt motiflerine dayanarak anlatır. Kitapta en çok dikkati çeken hikâyeler, mütareke devri ile Yunan işgalinin yarattığı olayları konu edinenlerdir: Zeynebim, Zeynebim,…
İzmir'den Bursa'ya (1922), edebî eser
Kalp Ağrısı (1924), edebî eser: Kalp Ağrısı, Halide Edib Adıvar'ın dokuzuncu romanı. İki genç kızın aynı erkeğe aşık olmalarını konu edinir. Olaylar, Mudanya Konferansı'ndan sonraki mutlu hava içinde İstanbul'da gelişir. Romanda, kadın özverisine vurgu yapılır. Yazarın, son tutkulu aşk romanıdır.
Vurun Kahpeye (1926), edebî eser: Vurun Kahpeye, Halide Edip'in ikinci romanı. 1923 yılı sonlarında Akşam gazetesinde tefrika edildi ve 1926'da ilk defa kitap olarak yayımlandı. Türk sinemasında 1949, 1964 ve 1973 yıllarında olmak üzere üç kez beyaz perdeye aktarıldı. Konusunu Millî Mücadele günlerinden alan roman ilk kez 1923 yılında basıldı. Romanda, idealist İstanbullu öğretmen Aliye'nin Anadolu'da bir kasabaya gidişi ve…
Halide Edip'in Anıları (1926), edebî eser
Türk'ün Ateşle İmtihanı (1928), edebî eser: Türk'ün Ateşle İmtihanı, Halide Edib Adıvar'ın Milli Mücadele yıllarında eşi Adnan Adıvar ile Anadolu' da geçirdikleri günlerden, zaferin kazanılıp İstanbul'a dönmelerine kadar olan döneme ait anılarını içeren kitaptır. Kitapta Türk Kurtuluş Savaşı'nın gerçekleştiği dönem ve dönemin şartları içerisinde nasıl bir zaferin kazanıldığı Adıvar'ın gözüyle anlatılmıştır. Eser, önce Asia Magazine adlı…
Zeyno'nun Oğlu (1928), edebî eser: Zeyno'nun Oğlu, Halide Edib Adıvar’ın 1928 yılında yayımlanan bir romanıdır. Kalp Ağrısı adlı romanının bir devamı niteliğindedir. Cumhuriyet’in ilk yıllarında Doğu Anadolu’ya görevli giden Türk subayları ve eşlerinin gözlemlerini aktarır. Olaylar, gelişmekte olan bir Kürt isyanının öncesinde geçer; romanın ana kahramanı memur ve askerle yerli halk arasında köprü görevi gören “Haso Çocuk”'tur.
Sinekli Bakkal (1935), edebî eser: Sinekli Bakkal, Halide Edib Adıvar'ın Türkçede 1936'da kitap olarak yayımlanan romanı. Meşrutiyet dönemi İstanbul'unun arka sokaklarında yaşayan fakir halkın yaşama düzenini ve törelerini, dönemin siyasi mücadelelerini ve Doğu ve Batıyı temsil eden roman kişilerinin evliliğini anlatır. Yazar eseri, İstanbul'un modernleşme dönemi öncesi tipik bir sokağını Batılılar'a tanıtma amacıyla Paris'te…
Conflict of East and West in Turkey (1935)
Yolpalas Cinayeti (1937), edebî eser: Yolpalas Cinayeti, Halide Edip Adıvar tarafından kaleme alınan, 1936 yılında basılan roman. 1955 yılında aynı adla sinemaya da uyarlanmıştır.
Inside India (1937)
Tatarcık (roman) (1939), edebî eser: Tatarcık, Halide Edib Adıvar'ın 1939 yılında yayımlanan bir romanıdır. Sinekli Bakkal ve Zeyno'nun Oğlu romanlarının bir devamı niteliğindedir.
Üniversite Kafası ve Tenkit (1942)
İngiliz Edebiyatı Tarihi (1943)
Maske ve Ruh (1945): Maske ve Ruh, daha çok romanlarıyla tanınan Halide Edib Adıvar'ın 1930'lu yıllarda yazdığı oyun. Oyunda dünyaya ve dünyada karşılaşılan sorun ve tehditlere Türk mizah ve felsefesinin önemli isimlerinden Nasreddin Hoca'nın bakış açısıyla yaklaşılır. Halide Edib eseri yazma fikrinin Milli Mücadele yıllarında Akşehir'e yaptığı gezi sırasında geldiğini belirtti fakat ziyaretinden 10 yıl sonra kaleme…
Edebiyatta Tercümenin Rolü (1945)
Sonsuz Panayır (1946)
Döner Ayna (1954), edebî eser
Türkiye'de Şark-Garp ve Amerikan Tesirleri (1955)
Kerim Usta'nın Oğlu (1958), edebî eser: Kerim Usta'nın Oğlu, Halide Edib Adıvar tarafından kaleme alınan 1958 yılında basılan roman. 1983'te Heyulâ ile birlikte basılmıştır. Yazar, romanında İstanbul'un işgali ve Kurtuluş Savaşı döneminde muhallebi ustası Kerim'in oğlu Kasım'ın hayatını ve mücadelesini anlatır.
Âkile Hanım Sokağı (1958), edebî eser: Akile Hanım Sokağı, Halide Edib Adıvar’ın 1957-1958 yıllarında Hayat mecmuasında tefrika edilmiş, 1958’de kitap olarak yayımlanmış romanıdır. Birbirinden bağımsız öyküler olarak da değerlendirilebilecek üç bölümden oluşur. Üç öyküyü bir araya getiren, farklı dönemlerde yaşanan olayların mekanı olan Akile Hanım Sokağı’dır. Laleli’de bulunan ve hem harabe evleri, hem geçmişin görkemli konaklarını…
Sevda Sokağı Komedyası (1959)
Çâresaz (1961)
Mor Salkımlı Ev (1963), edebî eser: Mor Salkımlı Ev, Halide Edib Adıvar'ın çocukluk günlerinden 1918 yılına kadar anılarını anlattığı kitabıdır. 1955 yılında Yeni İstanbul gazetesinde tefrika edilmiş; 1963 yılında, yazarın ölümünden hemen önce kitap olarak yayımlanmıştır. Yazarın aynı dönemi kapsayan anıları daha önce İngilizce olarak yayımlanmıştır (Memoirs of Halide Edip, Londra, 1926). Biri İngilizce, diğeri Türkçe olan iki…
Hayat Parçaları (1963)
Kubbede Kalan Hoş Sada (1964), edebî eser
Handan, edebî eser: Handan, Halide Edib Adıvar'ın mektupları bir araya toplayıp oluşturduğu eseridir. İlk olarak 1912 yılında yayımlanmıştır. Türk edebiyatında kadın psikolojisini anlatan ilk eserdir.
Çaresaz, edebî eser: Çaresaz, Halide Edib Adıvar'ın 1961 yılında yayımlanan romanıdır. Roman, Osmanlı toplumunda kadının yerini ve toplumdaki çelişkileri ele alır. Hikâye, baş karakter olan Ayşe'nin yaşadığı zorluklar üzerine odaklanır. Ayşe, aile baskısı, toplumsal normlar ve kendi iç çatışmalarıyla mücadele ederken, kişisel özgürlüğünü arar. Roman, Ayşe'nin içsel yolculuğunu ve kadınların toplumdaki yerini…
Seviyye Talip, edebî eser: Seviyye Talip, Halide Edib Adıvar'ın 1910 yılında İstanbul'da yayımladığı feminist bir romandır. Yazarın ilk eserlerinden birisi olan roman, bir kadının kocasını terk ederek sevdiği erkekle yaşamasını konu alır. Roman, birinci tekil kişi tarafından (Fahir) anlatılmıştır.
Sonsuz Panayır, edebî eser