Söz Sanatları

Teşbihten tevriyeye, şiirlerimizden seçilmiş örneklerle bütün söz sanatları.

• Teşbih: Aralarında ortak bir özellik bulunan iki şeyden zayıf olanı güçlü olana benzetmektir.
• İstiare: Teşbihin temel ögelerinden yalnızca biriyle yapılan benzetmedir.
• Mecaz-ı Mürsel: Bir sözü benzetme amacı gütmeden, aralarındaki bir ilgi yüzünden başka bir söz yerine kullanmaktır.
• Teşhis ve İntak: İnsan dışındaki varlıklara insan özelliği vermek (teşhis) ve onları konuşturmaktır (intak).
• Tecâhül-i Ârif: Bilinen bir şeyi, bir nükteye dayanarak bilmiyormuş gibi göstermektir.
• Hüsn-i Ta’lîl: Gerçek nedeni olan bir olayı, güzel ve hayalî bir nedene bağlamaktır.
• Mübalağa: Bir durumu olduğundan çok büyük ya da çok küçük göstermektir.
• Tezat: Birbirine karşıt kavram ve durumları bir arada kullanmaktır.
• Tenasüp: Anlamca birbiriyle ilgili kelimeleri bir arada kullanmaktır.
• Telmih: Herkesçe bilinen bir olaya, kişiye, esere ya da söze kısaca gönderme yapmaktır.
• İrsâl-i Mesel: Bir düşünceyi kanıtlamak için şiirde atasözü ya da özlü söz kullanmaktır.
• Tekrir: Anlamı güçlendirmek ve ahenk sağlamak için bir kelimeyi ya da sözü tekrarlamaktır.
• Nida: Coşkulu bir duyguyu “ey, ah, hey” gibi ünlemlerle seslenerek anlatmaktır.
• İstifham: Cevap beklemeden, duyguyu güçlendirmek için soru sormaktır.
• Kinaye: Bir sözü hem gerçek hem mecaz anlamı düşünülecek şekilde kullanıp mecaz anlamını kastetmektir.
• Ta’rîz: Bir kişiyi ya da durumu, söylenmek istenenin tam tersini söyleyerek iğnelemektir.
• Leff ü Neşr: Bir dizede iki ya da daha fazla kavramı sayıp, öbür dizede bunlarla ilgili kavramları sıralamaktır.
• Cinas: Yazılışları aynı, anlamları farklı kelimeleri bir arada kullanmaktır.
• Tevriye: Birden çok anlamı olan bir kelimeyi, yakın anlamını değil uzak anlamını kastederek kullanmaktır.
• Aliterasyon: Ahenk sağlamak için aynı ünsüzü dizede sık sık tekrarlamaktır.
• Asonans: Ahenk sağlamak için aynı ünlüyü dizede sık sık tekrarlamaktır.